Inspecties

Veiligheid en aansprakelijkheid

In het Arbeidsomstandighedenbesluit, artikel 3.4 elektrische installaties, worden eisen gesteld aan de elektrotechnische installatie. Het doel van deze eisen is een zo veilig mogelijk gebruik van elektriciteit te waarborgen. Om aan deze eisen te voldoen zijn er normen beschikbaar waaraan de installatie en de bedrijfsvoering getoetst kunnen worden. In de betreffende arbeidscatalogi of in de beleidsregels arbeidsomstandighedenwetgeving artikel 3.4 staan normen genoemd die als toetsing gebruikt kunnen worden.

Niet alle normen zijn een verplichting maar worden wel gezien als de laatste stand der techniek. Er mag van afgeweken worden maar dan moet de installatieverantwoordelijke aan kunnen tonen dat de gekozen oplossing net zo veilig is als in de norm wordt voorgeschreven. In het geval van een juridisch conflict zal de rechter zich laten informeren door specialisten en zal het gebruik van normen dwingend geadviseerd worden.

De installatieverantwoordelijke

Op welke manier de elektrische veiligheid van een installatie gewaarborgd wordt is de verantwoordelijkheid van de installatieverantwoordelijke. Deze persoon is (schriftelijk) aangewezen door- of namens- de hoogste persoon binnen de organisatie. De installatieverantwoordelijke is direct verantwoordelijk voor de bedrijfsvoering van de elektrische installatie. Ook indien een persoon bevoegdheid heeft tot het nemen van beslissingen over de inrichting van de elektrische installatie kan deze persoon, volgens de Arbowet artikel 16 lid 8, aansprakelijk gesteld worden als installatieverantwoordelijke.

Toetsingscriteria

Vanuit diverse normen wordt voorgeschreven dat elektrische installaties met een passende regelmaat geïnspecteerd moeten worden. Ook nieuwe installaties dienen geïnspecteerd te worden voor de inbedrijfname. De toegepaste norm(en) voor de inspectie worden door de installatieverantwoordelijke gekozen. In de meeste gevallen zal de installatieverantwoordelijke de vanuit de overheid voorgeschreven normen hanteren als toetsingscriteria. Ook mag de installatieverantwoordelijke de installatie opdelen en voor ieder deel andere toetsingscriteria vaststellen. De gekozen toetsingscriteria en opdeling dienen met zorg gemaakt en gedocumenteerd te worden.

Documenten en tekeningen

Voor een goede bedrijfsvoering zijn bijgewerkte tekeningen en actuele documentatie van groot belang. Het fundament van iedere elektrische installatie is een deskundig ontwerp waarbij alle componenten met zorg en reden gekozen zijn. Veranderingen en reparaties aan een bestaande elektrische installatie kunnen het originele ontwerp ondermijnen. Alleen met actuele documenten is het mogelijk om tijdens een inspectie het ontwerp en toegepaste componenten kritisch te analyseren.

Indien er geen actuele tekeningen van de installatie aanwezig zijn zal de installatieverantwoordelijke de bewuste keuze moeten maken over de vervolgstappen. In de meeste gevallen worden de tekeningen aangepast aan de huidige situatie waardoor het orginele ontwerp gewijzigd wordt. Als gevolg van deze wijziging moet de totale installatie door een ontwerpdeskundige opnieuw beoordeeld worden om de veiligheid te kunnen waarborgen.

Omvang van de inspectie

Na het vaststellen van het toetsingscriteria zal de omvang van de inspectie vastgelegd moeten worden. Wat wordt wel geïnspecteerd en wat wordt buiten beschouwing gelaten. Binnen een werkomgeving kan het voorkomen dat er meerdere inspecties uitgevoerd worden. Door de verschillende inspecties goed af te bakenen wordt voorkomen dat er conflicten ontstaan tussen de verschillende inspecties.

Inspectie interval

Zoals al eerder aangegeven is moeten inspecties met passende regelmaat uitgevoerd worden. Omdat iedere installatie verschillend is dient de tijd tussen de inspecties per installatie of installatiedeel bepaald te worden. Om deze tijd te bepalen dient er onder andere rekening gehouden te worden met:

• de kwaliteit en toezicht van het personeel;
• de kwaliteit van het ontwerp;
• omgevingsfactoren;
• enz. enz.

Vanuit diverse normen worden richtlijnen gegeven om de interval te bepalen. De mogelijkheid bestaat om voor verschillende installatieonderdelen verschillende inspectie intervallen vast te stellen. Deze intervallen dienen met zorg gemaakt en gedocumenteerd te worden.

Personeel

Een inspectie dient uitgevoerd te worden door een vakbekwaam persoon die ervaring heeft met soortgelijke installaties. Ook het gebruik van passende hulpmiddelen wordt vanuit de norm voorgeschreven. Aan de organisatie worden geen eisen gesteld. Het is dus niet noodzakelijk dat een inspectie wordt uitgevoerd door een onafhankelijk bedrijf.

Rapportage

Na het afronden van de inspectie is het belangrijk dat alle gegevens eenduidig en herleidbaar gedocumenteerd worden in een inspectierapport. Herstelwerkzaamheden moeten aan de hand van een inspectierapport uitgevoerd kunnen worden. Het is dus belangrijk dat de volgende gegevens nauwkeurig en herleidbaar in het inspectierapport opgenomen worden:

• object- en installatiegegevens;
• gegevens van opdrachtgever en uitvoerende instelling;
• soort inspectie;
• omvang van de inspectie;
• gebruikte informatie;
• gebruikte hulpmiddelen;
• uitvoerende inspecteur;
• visuele bevindingen;
• meetgegevens;
• geconstateerde afwijkingen;
• conclusie en eventuele aanbevelingen.

Certificatie

Certificering van een elektrische installatie wordt niet beschreven in een norm of wet. Veel bedrijven geven een eigen certificaat af als de elektrische installatie aan de door hun opgestelde criteria voldoet. Deze criteria zijn niet gebaseerd op gestelde eisen in een norm of wet waardoor een certificaat misleidend kan zijn. Ondanks dat er tekortkomingen geconstateerd zijn tijdens de inspectie kan het voorkomen dat bedrijven de elektrische installatie toch certificeren.
NB: een installatie voldoet pas aan een norm indien er geen afwijkingen meer geconstateerd zijn.

Verzekeringsmaatschappijen

In verzekeringclausules kunnen eisen zijn gesteld aan de elektrische installatie van het verzekerde object. Indien er geëist wordt dat een elektrische installatie moet voldoen aan een norm dan kan dit, in geval van een schadeclaim, gecontroleerd worden. De installatieverantwoordelijke moet dan kunnen verantwoorden dat de elektrische installatie volgens de gestelde eisen geïnspecteerd is. Indien de installatie niet voor 100% voldoet aan de norm kan een schadeclaim afgewezen worden.

Na een inspectie moeten alle afwijkingen zo spoedig mogelijk verholpen worden. Vervolgens kan er, na een herinspectie een definitief inspectierapport opgemaakt worden zonder afwijkingen. Iedere afwijking kan voor een verzekeringsmaatschappij een reden zijn om een schadeclaim af te wijzen. Een certificaat zoals eerder beschreven kan voor de verzekeringsmaatschappij onvoldoende zijn omdat er nog steeds afwijkingen in het inspectierapport staan.