Richtlijnen, wetten en normen

Tijdens werkzaamheden aan, met of nabij elektrische installaties ontstaat er een risico op letsel door een negatief en onvoorzien effect van elektrische energie. Ook tijdens het normale gebruik van de elektrische installatie kunnen er risico's ontstaan door defecten of ontwerpfouten. Vanuit de wetgeving is het de plicht van de installatieverantwoordelijke om de risico's op letsel tot een minimum te beperken. Om aan deze eisen te voldoen zijn er normen en richtlijnen beschikbaar, waaraan de installatie en de bedrijfsvoering getoetst kunnen worden.

Europese Unie

Nederland maakt deel uit van de Europese Unie en de Europese Economische Ruimte (EER). De EER is het akkoord tussen de landen van de Europese Unie en de Europese Vrijhandels Associatie (EVA), met uitzondering van Zwitserland. Door deze deelname is het mogelijk om de wetgeving deels te harmoniseren met de andere landen. Het grote voordeel daarvan is, dat de markttoelating en het markttoezicht in hoofdlijnen hetzelfde zijn. Dit bevordert het vrije verkeer van personen, goederen, diensten enz.

Internationaal, Europees en nationale verbanden

De nationale wetgeving van de EER-lidstaten is gebaseerd op de richtlijnen, die zijn uitgegeven door de Europese Commissie. Omdat de wereld groter is dan alleen Europa wordt er ook gewerkt aan wereldwijde harmonisatie. Hiervan is de Internationale Elektrotechnische Commissie (IEC) een voorbeeld. Om de internationale richtlijnen en de richtlijnen van de Europese Unie te bekrachtigen, moeten deze worden opgenomen in de nationale wetgeving. Ieder land doet dit op zijn eigen manier. Ondanks de harmonisering bestaan er nog steeds nationale wetten, die afwijken van de Europese of Internationale richtlijnen. Deze nationale wetten worden opgesteld door de Nederlandse overheid.

Praktische uitvoering van de wet

Wetten en richtlijnen zijn door hun juridische opzet voor veel mensen verwarrend om te lezen. Om van een praktische toepasbaarheid nog maar te zwijgen. Om deze kloof te overbruggen heeft de overheid normen aangewezen. Door het toepassen van de aangewezen normen wordt gesteld dat is voldaan aan de gestelde eisen van de wetgever. Deze aanwijzingen staan genoemd in bijvoorbeeld het bouwbesluit, niet bindende richtlijnen, publicatiebladen enz.

Normen

Een norm is een vrijwillige afspraak tussen belanghebbende partijen over een product, dienst of proces. Normalisatie is het proces om te komen tot een norm. Normalisatie vindt plaats in normcommissies, die bestaan uit vertegenwoordigers van alle betrokken partijen. Om deel te mogen nemen aan deze groep van vertegenwoordigers is een financiële bijdragen verplicht.

Normcommissies

Binnen de elektrotechniek zijn er verschillende instanties die zich bezig houden met het opstellen van normen.

IEC
International Electrotechnical Commission

CENELEC
European Committee for Electrotechnical Standardization

NEC
Nederlands Elektrotechnisch Comité

Normen niet gelijk aan de wet.

Door de verwijzing naar een norm in bijvoorbeeld het bouwbesluit lijkt het er op dat normen door de wet verplicht worden gesteld. Dit is echter niet het geval. In een eerdere rechtszaak is dit in hoger beroep bevestigd.
Bekijk hier het vonnis van de rechtbank.

Kort samengevat komt het er op neer dat,

1. Normen niet door middel van vermelding in Staatsblad of Staatscourant officieel bekend zijn gemaakt en dus niet verbindend zijn zoals bedoeld in artikel 89 van de Grondwet.
2. Op alle normen rust auteursrecht waardoor deze niet de status van wet, besluit, verordening enz. kunnen krijgen zoals bedoeld in artikel 11 van de Auteurswet
3. In §1.3. Gelijkwaardigheidsbepaling, artikel 1.5 van het Bouwbesluit 2003 staat dat er onafhankelijk van de genoemde normen een gelijkwaardige invulling mag worden gegeven aan de gestelde voorschriften.

Uit het voorgaande verhaal is gebleken dat normen niet gelijk staan aan de wet en dat ze ook niet door de wetgever verplicht worden gesteld. Het is dus niet verplicht om normen toe te passen. Wel worden normen erkend als de laatste stand der techniek. Dit komt door de aanwezigheid van deskundigen in de normcommissies. Deze erkenning wordt door de wetgever bevestigd door de verwijzingen naar de normen in het bouwbesluit, niet bindende richtlijnen, publicatiebladen enz.

Eigen invulling aan de wet

De installatieverantwoordelijke mag dus zelf invulling geven aan de gestelde eisen van de wetgever. De gekozen invulling moet goed onderbouwd worden en vooral betrouwbaar, veilig en geborgd zijn. En in de laatste plaats moet de gekozen oplossing minimaal gelijkwaardig zijn aan de beschikbare normen. En dat is voor de gemiddelde installatieverantwoordelijke verschrikkelijk lastig, zo niet onmogelijk.

Juridisch conflict

Ondanks een optimale bedrijfsvoering kan het toch voorkomen dat er een incident plaats vindt wat kan uitlopen op een juridisch conflict. De rechter zal zich dan beroepen op de kennis van deskundigen. Deze deskundigen zullen in dit geval de rechter informeren door de gekozen oplossing te toetsen aan de beschikbare normen.

Conclusie