Thermografie

Door de wetgever wordt geëist dat elektrische installaties veilig zijn en veilig blijven. De installatieverantwoordelijke streeft daarnaast ook naar een betrouwbare installatie met een minimale uitval. Een correcte bedrijfsvoering en gedegen onderhoud zorgen voor een goede basis.

Een periodieke elektrotechnische inspectie door een onafhankelijk bedrijf zorgt ervoor dat er ook door een andere partij kritisch naar de elektrische installatie gekeken wordt. Afwijkingen in het ontwerp of onderhoud van de elektrische installatie komen hierdoor aan het licht. De installatieverantwoordelijke kan vervolgens een gepast onderhoudsplan maken om de afwijkingen adequaat op te lossen. Tijdens het onderhoud of de elektrotechnische inspectie kan een thermografische camera als ondersteuning ingezet worden.

Door de wetgever, en ook in de norm, wordt er niets gemeld over het verplicht uitvoeren van een thermografisch onderzoek. Het uitvoeren is dus niet verplicht. Ook is het geen vervanging van een elektrotechnische inspectie, waarover wel in de norm geschreven wordt. Het is en blijft een aanvulling op de metingen en beproevingen die tijdens een inspectie uitgevoerd moeten worden.
Wel kan het voorkomen dat de verzekeringsmaatschappij een thermografisch onderzoek eist. In dat geval moet er zeker een thermografisch ondezoek uitgevoerd worden om te voldoen aan de clausule.

Wat is thermografie

Temperatuur is een van de meest belangrijke registratiewaarden van deze tijd en kan op verschillende manieren gemeten worden. In de meeste gevallen wordt er contact gemaakt met het object. Door weerstand- of spanningsverandering kan zeer nauwkeurig de temperatuur van het object bepaald worden.
Ook is het mogelijk om contactloos de temperatuur te bepalen. Bij contactloos meten wordt er gebruik gemaakt van de elektromagnetische straling die een object uitzendt als gevolg van de temperatuur van het object.

Door middel van een speciale sensor is het mogelijk om warmte om te zetten in een elektrisch signaal. Deze manier van meten wordt thermografie genoemd, het zichtbaar maken van warmtestraling. Door veel sensoren samen te laten werken, als pixels of beeldpunten, ontstaat er een oppervlak met verschillende meetwaarden. Aan iedere temperatuurwaarde wordt een kleur toegewezen waardoor er een afbeelding ontstaat. Door deze meetmethode is het echter wel noodzakelijk dat er temperatuurverschil aanwezig is. Indien dit niet het geval is, ontstaat er een afbeelding met maar één kleur.

Wat zijn de mogelijkheden

Thermografie is binnen de elektrotechniek doeltreffend in te zetten. Veel storingen en gevaarlijke situaties worden veroorzaakt door ongewenste overgangsweerstand in combinatie met een doorgangsstroom. Er ontstaat een energie ophoping waardoor warmte ontstaat. In de meeste gevallen is het materiaal er niet op berekend om deze warmte af te voeren waardoor er thermische schade ontstaat met uitval of brand tot gevolg.

Valkuilen en misvattingen

De op de afbeelding van een vierpolige schakelaar valt direct de temperatuur van 84,0 graden op. Maar alleen deze temperatuur is niet voldoende voor een goede conclusie.

Omdat alle materialen hun eigen warmte uitstraling (emissiewaarde) hebben kan de temperatuur van 84,0 graden in werkelijkheid 74,0 graden zijn als de camera verkeerd is ingesteld. De uitgestraalde warmte van een object is een optelsom van alle uitgestraalde en gereflecteerde warmte. Warmtereflectie van een naastliggend object kan het warmtebeeld en dus ook de eindconclusie negatief beïnvloeden. Per situatie dient er beoordeelt te worden welke temperatuurspunten er gemeten moeten worden, of er andere componenten aanwezig zijn die het resultaat kunnen beïnvloeden en wat de emissiewaarde van het toegepaste materiaal is. Maar natuurlijk is het ook belangrijk om de feitelijke belasting van de installatie te beoordelen.

Zo kunnen er door de contacten verschillende stromen lopen waardoor er, door de altijd aanwezige overgangsweerstand, verschillende temperaturen ontwikkeld worden. Ondanks deze informatie is het nog steeds niet mogelijk om een goede conclusie te maken. Ook het gebruikte materiaal moet beoordeeld worden op toepasbaarheid. Indien de stromen en temperatuur binnen de specificaties van de leverancier vallen lijkt alles prima in orde.

Het lijkt inderdaad zo. Er zijn nog meer zaken die een rol spelen bij een goed thermografisch onderzoek. Ook externe factoren spelen een belangrijke rol. Wanneer er bijvoorbeeld in een geconditioneerde ruimte geïnspecteerd wordt kan een koude luchtstroom de meting negatief beïnvloeden. Ook zal een zeer vochtige luchtstroom de meetwaarde beïnvloeden.

Kennisniveau

Het uitvoeren van een thermografisch onderzoek kan, naast de elektrotechnische inspectie, een goede aanvulling zijn om ongewenste temperatuursafwijkingen op te sporen. Hoewel dit niet wordt geëist is het als opdrachtgever wel aan te raden om te controleren of de inspecteur een gedegen opleiding heeft om op een correcte manier de camera te bedienen. Een Level-1 opleiding geeft een correcte basis en kan er vanuit gegaan worden dat de inspecteur een correct thermografisch onderzoek uit kan voeren.